EU AI Act 2026 Takvimi: Neler Yürürlükte, Neler Ertelendi?
Digital Omnibus sonrası doğru zaman çizelgesi

EU AI Act 2026 Takvimi Nedir?

EU AI Act 2026 takvimi, AB Yapay Zeka Yasası'nın (Regulation (EU) 2024/1689) hangi yükümlülüğünün hangi tarihte uygulanabilir hale geldiğini gösteren kademeli yürürlük planıdır. Yasa 1 Ağustos 2024'te yürürlüğe girdi, ancak yükümlülükler tek seferde değil, risk sınıfına göre basamaklı olarak devreye giriyor. Kasım 2025'te önerilen Digital Omnibus paketi bu basamaklardan yalnızca yüksek-risk olanları ileri bir tarihe kaydırdı; şeffaflık ve okuryazarlık yükümlülüklerini ertelemedi, yalnız önceden piyasaya sunulmuş üretken sistemlere Madde 50(2) işaretleme için 2 Aralık 2026'ya kadar süre tanıdı. Sonuç, iki hızlı bir takvimdir: bazı hükümler 2 Ağustos 2026'da yürürlüğe girerken, ağır uyum yükü taşıyan yüksek-risk hükümleri 2027-2028'e ötelendi.

Kritik ayrım şudur: erteleme seçicidir. "Tarih değişti" haberleri çoğunlukla yalnızca yüksek-risk basamağını kastediyor. Aşağıdaki tablo, hangi hükmün gerçekten kaydığını ve hangisinin 2 Ağustos 2026'da masada kaldığını tek bakışta ayırır.

Doğru Zaman Çizelgesi (Kanonik Tablo)

Türkçe kaynaklarda dağınık ve çoğu zaman hatalı dolaşan tarihleri tek tabloda topladık. Her satır, Digital Omnibus sonrasındaki güncel durumu yansıtır:

Not: Digital Omnibus, Regulation (EU) 2026/1744 olarak 24 Temmuz 2026'da AB Resmî Gazetesi'nde yayımlandı ve 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi; tablodaki tarihler hukuken kesindir. Tablo 18 Ekim 2026'da Tüzük metniyle yeniden karşılaştırıldı.

Ertelenmeyenler: Madde 50 ve Madde 4

Uyum ekiplerinin en sık gözden kaçırdığı gerçek burada. Digital Omnibus Madde 50 şeffaflık yükümlülüklerini ertelemedi. Bu yükümlülükler 2 Ağustos 2026'da uygulanabilir hale geldi ve şunları kapsar:

• Bir kullanıcının bir yapay zeka sistemiyle (chatbot) etkileşimde olduğunun açıkça bildirilmesi,
• Sentetik ses, görüntü, video ve metnin makine-okunur biçimde işaretlenmesi,
• Deepfake içeriğinin yapay olarak üretildiğinin ifşa edilmesi.

Omnibus'un Madde 50 takviminde yaptığı tek ayar işaretleme yükümlülüğüyle (Madde 50(2)) sınırlıdır: 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sunulmuş ve sentetik ses, görüntü, video ya da metin üreten sistemlerin sağlayıcıları bu yükümlülüğe 2 Aralık 2026'ya kadar uymak zorundadır. 2 Ağustos 2026'dan sonra piyasaya çıkan sistemlere geçiş süresi yoktur; chatbot bildirimi ve deepfake ifşası 2 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor. Omnibus ayrıca Madde 50(7)'yi yeniden yazdı: Komisyon, işaretleme ve etiketleme için hazırlanan uygulama kurallarını (code of practice) değerlendirir; yetersiz bulursa ortak kuralları bir uygulama kararıyla belirleyebilir.

İhlalin bedeli önemsiz değil: Madde 50 kaynaklı yaptırımlar 15 milyon avroya veya küresel yıllık cironun %3'üne kadar çıkabilir. Yani şeffaflık, ertelenen yüksek-risk yükümlülüklerinin arkasına saklanılabilecek bir madde değil.

Madde 4 (YZ okuryazarlığı) için sık yapılan hata, bunu "2 Ağustos 2026'da yürürlüğe giriyor" diye sunmaktır. Doğrusu: Madde 4 zaten 2 Şubat 2025'ten beri yürürlükte. Omnibus maddeyi ertelemedi, yeniden yazdı. 27 Temmuz 2026'dan beri sağlayıcı ve uygulayıcılar, personelin yapay zeka okuryazarlığını geliştirmeyi destekleyen tedbirler alır. Yeni metin, belirli bir okuryazarlık düzeyini güvence altına alma zorunluluğu getirmediğini açıkça yazar. 2 Ağustos 2026 ise yasanın genel uygulama tarihidir; Madde 4 için ayrı bir yaptırım eşiği değildir. Pratikte kurumlar, YZ kullanan personel için aldıkları eğitim ve destek tedbirlerini belgelemelidir; erteleme beklentisi bu yükümlülüğü kaldırmaz. Ayrıntılar için yapay zekâ okuryazarlığı yükümlülüğü yazısına bakın.

Ertelenenler: Annex III ve Annex I Yüksek-Risk

Erteleme, yasanın en ağır uyum yükünü taşıyan bölümünde gerçekleşti. Annex III kapsamındaki bağımsız yüksek-riskli sistemler — işe alım filtreleri, kredi değerlendirme, biyometrik tanımlama, eğitim ve kamu hizmeti erişimi gibi alanlar — için yükümlülükler 2 Ağustos 2026'dan 2 Aralık 2027'ye kaydırıldı.

Annex I kapsamındaki, halihazırda düzenlenmiş ürünlere (tıbbi cihaz, oyuncak vb.) gömülü yüksek-riskli YZ sistemleri ise 2 Ağustos 2028'e ötelendi. Bu ikinci kategori, mevcut ürün güvenliği mevzuatıyla eşgüdüm gerektirdiği için en uzun geçiş süresine sahip. Tüzük ayrıca makine mevzuatını Annex I'in A Kısmı'ndan B Kısmı'na taşıdı. YZ destekli makineler için gereklilikler artık sektörel olarak Makine Tüzüğü (EU) 2023/1230 üzerinden uygulanacak.

Erteleme neden geldi? Yüksek-risk uyumu için gereken uyumlaştırılmış standartlar (harmonised standards) ve teknik kılavuzlar 2025 sonunda henüz hazır değildi. Yani erteleme bir gevşeme değil, standart altyapısının olgunlaşması için verilen nefes payı. Kurumlar için doğru okuma şu: yüksek-risk sınıflandırması ve risk yönetim sistemi çalışmasını şimdi başlatıp, 2027'yi bir tampon olarak kullanmak — son 90 güne sıkıştırmak değil.

Digital Omnibus Onay Süreci: Gerçek Tarih Zinciri

Türkçe içerikte bu sürecin tarihleri sıkça karışıyor. Doğru zincir şudur:

Bu tarihlerin önemi, uyum planlaması yapan hukuk ve GRC ekipleri için nettir: değişiklik ani bir sürpriz değil, aylara yayılan bir mutabakat sürecinin ürünü. Metin 24 Temmuz 2026'da Regulation (EU) 2026/1744 olarak AB Resmî Gazetesi'nde yayımlanıp 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdiği için değişiklikler artık hukuken kesindir. Tüzüğün kendi dipnotu, metnin Avrupa Parlamentosu'nda 16 Haziran 2026'da kabul edildiğini ve Konsey kararının 29 Haziran 2026 tarihli olduğunu kaydeder. 16 Haziran ve sonrasındaki satırlar bu resmî metne dayanır.

"AI Act Tamamen Ertelendi" Yanlış Anlatısı

2026'nın en tehlikeli uyum miti bu: manşetlerdeki "yüksek-risk kuralları 2027'ye kaydı" haberi, kurum içi kulaktan kulağa "AI Act ertelendi, acele etmeye gerek yok"a dönüşüyor. Bu okuma iki nedenle riskli:

• Madde 50 masada. Deepfake etiketleme, chatbot bildirimi ve sentetik içerik ifşası 2 Ağustos 2026'da uygulanabilir. Bir üretken YZ ürünü işleten hemen her kurum bu kapsamda.
• Yasak uygulamalar ve okuryazarlık zaten yürürlükte. Madde 5 (Şubat 2025) ve Madde 4 (Şubat 2025) hiç ertelenmedi. Madde 4'ün metni Temmuz 2026'da yeniden yazıldı; Madde 5'e eklenen iki yeni yasak ise 2 Aralık 2026'da uygulanmaya başlar.

Yani doğru cümle "AI Act ertelendi" değil; "AI Act'in yalnızca yüksek-risk basamağı ertelendi, şeffaflık ve okuryazarlık yükümlülükleri yürürlükte". Bir kurumun risk maruziyeti, hangi basamakta olduğuna bağlıdır — genel bir "erteleme" ile örtülemez.

Türkiye'deki Kurumlar İçin Ne Anlama Geliyor?

AB pazarına YZ ürün veya hizmeti sunan, ya da AB'li müşterilere hizmet veren Türkiye merkezli kurumlar bu takvime tabidir; yasanın kapsamı ülke değil, pazar temellidir. Pratik öncelik sırası şudur:

1. Şeffaflık katmanını hemen tamamlayın. Madde 50, 2 Ağustos 2026'dan beri uygulanıyor. Chatbot ve üretken içerik akışlarınıza YZ bildirimi ve sentetik içerik etiketlemesi ekleyin. 2 Ağustos 2026'dan önce piyasaya sunulmuş üretken sistemler için Madde 50(2) geçiş süresi 2 Aralık 2026'da biter.
2. YZ okuryazarlığını belgeleyin. Madde 4 için personel eğitim kayıtlarını bugünden tutun.
3. Yüksek-risk envanterini şimdi çıkarın. Annex III kapsamındaki sistemleri 2027 tamponunu doğru kullanmak için erken sınıflandırın.

Şeffaflık ve çalışma-zamanı denetimi tarafında, çıktı akışında sentetik içerik işaretleme ve politika uygulama gibi kontrolleri bir LLM firewall (Guardian) katmanında merkezileştirmek, madde-madde uyumu ürün mimarisine gömmenin pratik bir yoludur. Madde-madde teknik uyum kontrol listesi için açık kaynak eu-ai-act-technical-checklist deposu bir başlangıç noktası sunar. Bu tabloyu ve zinciri, AB'nin resmî metni ve tanınmış hukuk bürolarının analizleriyle çapraz kontrol etmenizi öneririz — kaynaklar aşağıda.

Kaynaklar

• EUR-Lex: Regulation (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI), resmî metin (OJ L, 24.7.2026)
• AI Act Explorer: Digital Omnibus on AI (Regulation (EU) 2026/1744) metni
• Cloud Security Alliance: Madde 50(2) işaretleme geçiş süresi, Aralık 2026
• Gibson Dunn — EU AI Act Omnibus Agreement: Postponed High-Risk Deadlines and Other Key Changes
• ComplianceHub — The EU AI Act's August 2, 2026 Deadline Just Moved: What the Digital Omnibus Actually Changed
• AI Act Blog — Digital Omnibus and the postponement of high-risk obligations to December 2027
• VerifyWise — EU AI Act omnibus: the new high-risk deadlines explained
• EUR-Lex — Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act), resmî metin
• Artificial Intelligence Act — Madde 50 (Şeffaflık yükümlülükleri) metni
• AltaySec açık kaynak — eu-ai-act-technical-checklist

İlgili Yazılar

• EU AI Act Uyum Rehberi
• Türkiye Yapay Zeka Düzenlemeleri 2026
• 7545 Sayılı Kanun ve Yapay Zeka
• KVKK ve LLM Güvenliği